adminPokoleniem alfa określa się osoby urodzone pomiędzy rokiem 2010 a 2025. Takie dane można znaleźć w opracowaniach zajmujących się definiowaniem kolejnych generacji i cech im przypisanych. W przypadku pokolenia alfa mówi się powszechnie, że są to młodzi ludzie „urodzeni ze smartfonem w ręce”, zanurzeni w świecie technologii cyfrowej. Ich przeżyciem pokoleniowym, które znacznie wpłynęło na osobowość i system wartości, jest pandemia COVID-19, a zarazem czas, gdy życie w dużej mierze przeniosło się do świata wirtualnego.
Nie bez znaczenia dla generacji alfa okazuje się też wybuch wojny na Ukrainie, o której informacje czerpią od samego początku z sieci. Biorąc pod uwagę te trzy wspomniane zjawiska, można pokusić się o stwierdzenie, że Internet stał się dla wspomnianego pokolenia ekranu (generation Glass) źródłem wiedzy, komunikacji i rozrywki. To trzy ważne czynniki mające wpływ na ludzkie życie i wypełniające codzienność. Jednak, co może wydać się truizmem, o którym mimo wszystko warto wspomnieć, Internet to nieograniczona i często niepoddawana weryfikacji przestrzeń, w której młody człowiek może znaleźć dosłownie WSZYSTKO, a więc i treści wykluczające się nawzajem, i kłamliwe, i manipulacyjne, a także te niepotwierdzone danymi źródłowymi.
Będąc na etapie zdobywania doświadczeń, młodzież i dzieci z pokolenia alfa nie są w stanie oddzielić fikcji od prawdy, wchłaniają to, co widzą, czytają i słuchają w Internecie, a to prosta droga do chaosu i pomieszania wokół systemu wartości i norm postępowania. Można by w tym momencie zadać sobie pytanie, jak to się ma do danych definiujących pokolenie alfa jako wrażliwe na przejawy dyskryminacji (rasowej, etnicznej, płciowej, światopoglądowej, itp.) oraz mające na liście priorytetów wysoką dbałość o zdrowie psychiczne.
I tutaj chciałabym wyrazić moje osobiste obserwacje oraz refleksje jako polonistka z długoletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi, młodzieżą, młodymi dorosłymi. Po dwóch latach przerwy od pracy w szkolnictwie wróciłam do nauczania bogatsza o spostrzeżenia dotyczące systemów edukacji w innych niż Polska krajach Europy, z możliwością porównania edukacji formalnej i pozaformalnej i z … ciekawością, jak uczy się aktualnie i co się zmieniło.
Nie będę rozpisywała się w tym artykule na temat podstawy programowej, szans na uczenie za pomocą nowatorskich metod i nowoczesnych narzędzi, bo nie jest to przedmiotem tego tekstu. Moja refleksja dotyczy pokolenia alfa, a konkretnie dzieci od klasy czwartej do ósmej szkoły podstawowej.
Faktycznie, mają smartfony w ręce właściwie przez cały czas podczas przerw między lekcjami, a gdyby nie interwencja nauczyciela – byłoby tak i podczas lekcji. Umiejętność racjonalnego i krytycznego korzystania z zasobów Internetu raczej nikła, a media społecznościowe są przestrzenią kontaktu oraz załatwiania konfliktowych spraw. Koncentracja młodych ludzi i utrzymanie ich uważności stają się coraz trudniejsze, co jest jednym z efektów nadmiernego przebywania w świecie wirtualnym. To zjawiska, które nauczyciel w dużej mierze może zobaczyć i ocenić na pierwszy rzut oka. Ale są i te znacznie gorsze, nie tak oczywiste i – niestety – często ukrywane przez młodych ludzi: cyberprzemoc, normalizacja przemocy online, coraz bardzie popularne tzw. challange, kontakt z pornografią.
I teraz czas na puentę. Zastanawiam się, jak można by wykorzystać dla dobra młodych ludzi cechy statystycznie przypisywane pokoleniu alfa, o których wspominam powyżej – wyczucie na przejawy dyskryminacji oraz dbałość o zdrowie psychiczne – i połączyć je z działaniami na rzecz przeciwdziałania cyberprzemocy, hejtowi doświadczanemu przez dzieci i młodzież tak, aby młody człowiek miał świadomość wpływu, jaki może wywrzeć na poczucie bezpieczeństwa oraz komfort życia swojego i rówieśników.
Myślę, że powyższe pytanie to dobry początek dla udowodnienia moim uczniom i uczennicom sprawczości, jaką mogą się wykazać, i wykorzystania naturalnych zasobów, a także predyspozycji pokolenia alfa do skutecznych zadań przeciwko hejtowi.
Krótko mówiąc, ciąg dalszy nastąpi.
Ewa Grynicka – polonistka, egzaminatorka certyfikatowych egzaminów z języka polskiego jako obcego, realizatorka projektów międzynarodowych, zwolenniczka innowacyjnych programów i narzędzi edukacyjnych, poetka. Entuzjastka wspierania młodych ludzi i odkrywania w nich różnorodnych talentów oraz pracy z wykorzystaniem mocnych stron.
